Çoklu Evrenler İnce Ayarı Açıklayabilir Mi?
Çoklu Evren
Sizlere çoklu evreni kitabıma harfiyen ne yazdıysam aynı şekilde alıntılar ile açıklamak istiyorum:
26 Aralık 2002'de Powerball, Batı Virginyalı Andrew J. Whittaker Jr.'ın lotolarında 314.9 milyon dolar kazandığını duyurdu. Bu olayın olasılığı 120.526.770'te 1'di. Böylesine olası olmayan bir olay nasıl meydana gelebilir? Bay Whittaker'ı hile yapmakla mı suçlamalıyız? Muhtemelen hayır, çünkü daha olası bir açıklama, çok sayıda farklı bilet satılmış olması ve bu da birinin kazanma şansını arttırması dır. Çoklu evren de tam olarak böyle bir açıklamadır. Belki de orada (bir anlamda) yeterince çok sayıda ve çeşitli evren vardır ki, en az birinin olası fizik-uzayının yaşamı destekleyen alt kümesinde olması pek de olası değildir. Ve tıpkı Powerball'un "Şikagolu Joe Smith bugün kazanmadı" diye duyurmayacağı gibi, yaşamı engelleyen evrenlerde de neyin yanlış gittiğini merak eden kimse yoktur.
Stenger (FOFT 24), ince ayarı açıklamak için çoklu evrene başvurmasına gerek kalmayacağını söylüyor. Ancak, acil durumlarda çoklu evreni yakında tutuyor. "Kozmologlar, ince ayar sorununa çok basit bir çözüm önerdiler. Mevcut modelleri güçlü bir şekilde, bizimkinin tek evren olmadığını, her yöne ve geçmişte ve gelecekte sınırsız bir mesafeye uzanan sınırsız sayıda bireysel evren içeren bir çoklu evrenin parçası olduğunu öne sürüyor . Modern kozmolojik teoriler, bizimkinin sınırsız sayıda evrenden sadece biri olduğunu gösteriyor ve teistler onları dışlamak için hiçbir neden gösteremiyor." (FOFT 22, 42) Öncelikle, çoklu evrenleri dışlamada ki zorluk, kozmolojik verilere karşı sağlamlıklarından ziyade, yanlışlanamazlıklarından kaynaklanmaktadır. Şu ya da bu yönde çok az kanıt vardır. Dahası, bilimsel literatürde bir çoklu evrenin varlığına şüpheyle yaklaşmak için pek çok neden verilmiştir. En hevesli savunucuları bile, Stenger'in öne sürdüğü kadar bir çoklu evrenin varlığından emin değildir. Bir çoklu evren, kozmolojinin uyum modelinin bir parçası ne de onun bir öngörüsüdür. Veriler tarafından güçlü bir şekilde öne sürülen şey, çok-neredeyse-düz FLRW modelinde (karanlık enerji, karanlık madde, baryonlar ve radyasyon içeren) küçük, adyabatik, neredeyse-ölçek değişmez, Gauss dalgalanmalarının varlığıdır. Enflasyon, bu verileri açıklamanın bir yoludur. Kaotik enflasyon gibi bazı enflasyon teorileri, evrenlerin bazı özelliklerinin yerden yere değiştiğini öngörür.
Carr & Ellis (2008) şöyle yazıyor: [Ellis:] Bir çoklu evren, bazı enflasyon biçimleri tarafından ima edilir, ancak diğerleri tarafından edilmez. Enflasyon henüz iyi tanımlanmış bir teori değildir ve kaotik enflasyon bunun sadece bir çeşididir . kaotik enflasyonda yer alan temel fizik (Coleman-de Luccia tünellemesi), bilinen ve test edilmiş fizikten oldukça farklı rejimlere ekstrapole edilmiştir; bu ekstrapolasyon doğrulanmamıştır ve aslında doğrulanamazdır. Fizik, test edilmiş olmaktan ziyade hipotetiktir. Bize söylenen şeyin 'bilinen fizik - çoklu evren' olduğu yönündedir. Ancak gerçek durum 'bilinen fizik - hipotetik fizik - çoklu evren'dir ve ilk adım, doğru olup olmayabileceği büyük bir ekstrapolasyonu içerir.
Stenger, mükemmel ampirik desteğe sahip ancak hiçbir şekilde bir çoklu evreni öngörmeyen kozmolojinin uyum modeli ile, tümü hipotetik fiziğe dayanan ve hiçbirinin kesin ampirik desteği olmayan (varsa bile) erken evrenin spekülatif modelleri arasındaki ayrımı yapmakta başarısız oluyor.




Yorumlar
Yorum Gönder